Gitaar afstellen: waarom een goede afstelling zoveel verschil maakt
Een gitaar die prettig speelt, goed op stemming blijft en zuiver klinkt: het lijkt vanzelfsprekend, maar een goede afstelling maakt hierin een enorm verschil. Zelfs een goede gitaar kan minder prettig spelen wanneer de hals, snaarhoogte, intonatie of andere onderdelen niet goed zijn afgesteld.
Bij ASJ Gitaar Reparatie en Onderhoud kijken we naar de gitaar als geheel. Een goede afstelling zorgt niet alleen voor meer speelcomfort, maar kan ook de klank, bespeelbaarheid en speelervaring aanzienlijk verbeteren.
Wat houdt een gitaar afstellen precies in?
Bij het afstellen van een gitaar worden verschillende onderdelen gecontroleerd en waar nodig aangepast. Het doel is om de gitaar optimaal te laten functioneren en af te stemmen op de wensen van de gitarist.
Afhankelijk van het type gitaar en de situatie kan een afstelling onder andere bestaan uit:
- controleren en afstellen van de halskromming;
- controleren en aanpassen van de snaarhoogte;
- controleren van de topkam;
- afstellen van de brug;
- controleren en corrigeren van de intonatie;
- controleren van de stemmechanieken;
- vervangen en correct monteren van snaren;
- controleren van fretwerk en eventuele fretproblemen;
- controleren van de algemene conditie van de gitaar.
Een afstelling is dus meer dan alleen de snaren wat lager zetten. Alle onderdelen moeten goed op elkaar aansluiten.
Waarom speelt een goed afgestelde gitaar zoveel fijner?
Een gitaar die goed is afgesteld reageert beter op de manier waarop je speelt. Akkoorden voelen comfortabeler aan, losse noten spreken beter aan en het wordt makkelijker om nauwkeurig te spelen.
Wanneer de snaarhoogte bijvoorbeeld te hoog is, moet je meer kracht zetten om een snaar in te drukken. Dat kan vooral tijdens langere speelsessies vermoeiend zijn. Staat de snaar juist te laag, dan kan de gitaar last krijgen van fretbuzz.
De juiste afstelling zit daarom vaak in de balans tussen comfortabel spelen en voldoende ruimte voor een goede snaartrilling.
Een te hoge of te lage snaarhoogte
De snaarhoogte, ook wel actie genoemd, heeft grote invloed op het speelgevoel.
Bij een te hoge actie kunnen akkoorden en noten zwaar aanvoelen. Vooral bij veelvuldig spelen kan dit onnodige belasting van de vingers veroorzaken.
Bij een te lage actie kan de snaar tegen de frets komen. Hierdoor ontstaat een ratelend of zoemend geluid, ook wel fretbuzz genoemd.
De ideale snaarhoogte is niet voor iedere gitarist hetzelfde. Een gitarist die stevig aanslaat heeft bijvoorbeeld andere wensen dan iemand die licht en subtiel speelt.
Daarom is een goede afstelling altijd maatwerk.
De hals van de gitaar
De hals van een gitaar staat voortdurend onder spanning. De snaren trekken aan de hals en veranderingen in temperatuur en luchtvochtigheid kunnen invloed hebben op het hout.
Een gitaarhals hoeft niet volledig recht te staan. Een kleine, gecontroleerde kromming kan nodig zijn om de snaren voldoende ruimte te geven om vrij te trillen.
Met de halspen kan deze kromming worden aangepast. Dit is een onderdeel waarbij voorzichtigheid belangrijk is. Een halspen te ver of verkeerd afstellen kan schade veroorzaken.
Intonatie: speelt je gitaar overal zuiver?
Een gitaar kan open perfect gestemd zijn en toch hoger op de hals niet helemaal zuiver klinken. Dit heeft te maken met de intonatie.
Bij een goede intonatie wordt ervoor gezorgd dat de gitaar over de verschillende posities op de hals zo zuiver mogelijk speelt. Vooral bij elektrisch gitaar en gitaren met een verstelbare brug is dit een belangrijk onderdeel van een goede afstelling.
Een correcte intonatie maakt een duidelijk verschil wanneer je akkoorden, solo’s en melodieën hoger op de hals speelt.
Nieuwe snaren? Dan is afstellen soms extra belangrijk
Het vervangen van snaren lijkt eenvoudig, maar een andere snaardikte of een ander type snaar kan invloed hebben op de afstelling van de gitaar.
Stap je bijvoorbeeld over van een lichtere naar een zwaardere snarenset, dan verandert de spanning op de hals. Dit kan invloed hebben op de halskromming, snaarhoogte en intonatie.
Daarom kan een gitaar na een snaarwissel soms opnieuw moeten worden afgesteld.
Waarom is iedere gitaar anders?
Geen enkele gitaar is precies hetzelfde. Ook gitaristen hebben verschillende voorkeuren.
De ene speler wil een zeer lage actie en een lichte speelervaring. Een andere gitarist geeft juist de voorkeur aan iets meer snaarhoogte vanwege een krachtige aanslag.
Daarnaast spelen het type gitaar, de gebruikte snaren, het fretwerk, de brug en de constructie allemaal een rol.
Een goede afstelling betekent daarom niet simpelweg: “de snaren zo laag mogelijk zetten.”
Het gaat erom dat de gitaar past bij de gitarist én bij de manier waarop de gitaar wordt bespeeld.
Wanneer is het verstandig om je gitaar te laten afstellen?
Er zijn verschillende signalen die erop kunnen wijzen dat je gitaar een afstelling kan gebruiken:
- de gitaar speelt zwaarder dan voorheen;
- er is veel fretbuzz;
- bepaalde noten klinken niet zuiver;
- de snaarhoogte voelt oncomfortabel;
- de hals lijkt veranderd;
- de gitaar blijft minder goed op stemming;
- je hebt nieuwe snaren met een andere dikte gemonteerd;
- de gitaar heeft langere tijd geen onderhoud gehad;
- je hebt een nieuwe of tweedehands gitaar gekocht.
Ook wanneer je simpelweg het gevoel hebt dat je gitaar “niet meer lekker speelt”, kan een controle en afstelling veel verschil maken.
Een goede afstelling is meer dan alleen comfort
Een goed afgestelde gitaar kan je speelplezier aanzienlijk vergroten. Je hoeft minder kracht te gebruiken, kunt makkelijker over de hals bewegen en krijgt een instrument dat beter reageert op je aanslag.
Daarnaast kan een goede afstelling helpen om problemen vroegtijdig te ontdekken. Tijdens een onderhoudsbeurt kunnen bijvoorbeeld slijtage aan frets, problemen met de topkam of andere aandachtspunten worden opgemerkt voordat ze groter worden.
Laat je gitaar professioneel afstellen
Wil je dat je gitaar weer prettig speelt en optimaal reageert? Bij ASJ Gitaar Reparatie en Onderhoud kunnen we je gitaar controleren en afstellen op basis van het instrument en jouw speelstijl.
Of het nu gaat om een elektrische gitaar, akoestische gitaar of basgitaar: een goede afstelling kan verrassend veel verschil maken.
Speelt je gitaar niet meer zoals je zou willen? Laat hem controleren en ontdek wat een goede afstelling voor jouw instrument kan betekenen.
Neem contact op met ASJ Gitaar Reparatie en Onderhoud voor meer informatie over gitaar afstellen, reparatie en onderhoud.