Gitaar onderhouden: zo houd je jouw instrument in topconditie

Een goed onderhouden gitaar speelt niet alleen prettiger, maar blijft ook langer mooi, betrouwbaar en in goede technische conditie. Of je nu dagelijks speelt, regelmatig optreedt of je gitaar vooral thuis gebruikt: met de juiste aandacht kun je veel problemen voorkomen.

Gitaaronderhoud gaat bovendien verder dan af en toe de snaren vervangen. De hals, frets, toets, brug, stemmechanieken en andere onderdelen hebben allemaal invloed op de speelbaarheid en klank van je instrument.

In dit artikel lees je hoe je jouw gitaar goed kunt onderhouden en wanneer het verstandig is om onderhoud door een specialist te laten uitvoeren.

Waarom heeft een gitaar onderhoud nodig?

Een gitaar krijgt tijdens het spelen behoorlijk wat te verduren. Je handen komen voortdurend in contact met de snaren en de hals. Zweet, huidvet en vuil kunnen zich ophopen en invloed hebben op verschillende onderdelen.

Daarnaast is een gitaar voortdurend onder spanning. De snaren oefenen trekkracht uit op de hals en veranderingen in temperatuur en luchtvochtigheid kunnen invloed hebben op het hout.

Na verloop van tijd kunnen daardoor kleine veranderingen ontstaan. De gitaar kan bijvoorbeeld zwaarder gaan spelen, minder goed op stemming blijven of last krijgen van fretbuzz.

Regelmatig onderhoud helpt om dergelijke problemen op tijd te signaleren.

1. Maak je gitaar na het spelen schoon

Een eenvoudige gewoonte die veel verschil maakt: maak je gitaar regelmatig schoon.

Veeg na het spelen de snaren af met een zachte, droge doek. Hiermee verwijder je een deel van het zweet en vuil dat tijdens het spelen op de snaren terechtkomt.

Ook de body en hals kunnen voorzichtig worden afgenomen.

Gebruik voor het schoonmaken altijd een product dat geschikt is voor de specifieke afwerking van jouw gitaar. Niet iedere lak of finish kan tegen dezelfde schoonmaakmiddelen.

Gebruik daarom liever geen willekeurige huishoudelijke schoonmaakmiddelen.

2. Vervang versleten snaren

Snaren hebben geen onbeperkte levensduur. Naarmate ze ouder worden, kunnen ze hun heldere klank verliezen en minder prettig aanvoelen.

Ook kunnen oude snaren moeilijker zuiver te intoneren zijn en minder stabiel stemmen.

Hoe vaak je de snaren moet vervangen hangt af van verschillende factoren:

hoe vaak je speelt;
hoeveel je transpireert;
het type snaren;
de manier waarop je speelt;
of je optreedt of vooral thuis speelt.

Speel je intensief, dan kan het nodig zijn om vaker nieuwe snaren te monteren.

3. Controleer de hals van je gitaar

De hals bepaalt voor een groot deel hoe een gitaar speelt. De juiste halskromming zorgt ervoor dat de snaren voldoende ruimte hebben om vrij te trillen.

Veranderingen in snaardikte, temperatuur en luchtvochtigheid kunnen invloed hebben op de hals.

Merk je bijvoorbeeld dat de gitaar ineens zwaarder speelt of dat er meer fretbuzz ontstaat? Dan kan de hals anders zijn gaan staan.

De halspen kan worden gebruikt om de halskromming te corrigeren, maar dit is geen afstelling die je zonder kennis zomaar moet uitvoeren.

Een kleine verkeerde aanpassing kan namelijk grotere problemen veroorzaken.

4. Houd de toets schoon

De toets verzamelt tijdens het spelen veel vuil en huidvet. Vooral rondom de frets kan dit zichtbaar worden.

Bij een ongelakte houten toets kan periodiek onderhoud nodig zijn. Het juiste onderhoudsproduct is afhankelijk van het hout en de afwerking.

Een gelakte esdoorn toets heeft bijvoorbeeld een andere behandeling nodig dan een ongelakte palissander toets.

Twijfel je over de juiste behandeling? Laat je dan adviseren voordat je een onderhoudsproduct gebruikt.

5. Controleer de frets

De frets zijn een slijtageonderdeel van je gitaar. Iedere keer dat je een snaar indrukt, ontstaat er contact tussen de snaar en de fret.

Bij veel speeluren kunnen frets na verloop van tijd slijtageplekken krijgen.

Mogelijke signalen van versleten frets zijn:

noten die minder helder klinken;
fretbuzz;
moeilijk zuiver spelende noten;
zichtbare groeven in de frets;
een onregelmatig speelgevoel.

Soms kunnen frets worden gevlakt en opnieuw gepolijst. Bij ernstige slijtage kan een volledige herfret nodig zijn.

6. Let op de snaarhoogte

De afstand tussen de snaren en de frets heeft veel invloed op het speelcomfort.

Een te hoge snaarhoogte kan ervoor zorgen dat je veel kracht moet gebruiken om noten en akkoorden te spelen. Een te lage snaarhoogte kan juist leiden tot fretbuzz.

De ideale afstelling verschilt per gitaar en per gitarist.

Een gitarist met een stevige aanslag heeft bijvoorbeeld vaak andere voorkeuren dan iemand die heel licht speelt.

Daarom is een goede afstelling altijd maatwerk.

7. Controleer de intonatie

Een gitaar kan open goed gestemd zijn en toch hoger op de hals niet helemaal zuiver klinken.

Dat heeft te maken met de intonatie.

Bij een goede afstelling wordt de positie van de zadels of andere relevante onderdelen zo ingesteld dat de gitaar over de hals zo zuiver mogelijk speelt.

Vooral wanneer je regelmatig solo’s, akkoorden en melodieën hoger op de hals speelt, merk je het verschil tussen een goed en slecht geïntoneerde gitaar.

8. Let op temperatuur en luchtvochtigheid

Hout reageert op zijn omgeving. Grote veranderingen in temperatuur en luchtvochtigheid kunnen daarom invloed hebben op een gitaar.

Probeer je instrument niet langdurig te bewaren:

naast een radiator;
in direct zonlicht;
in een vochtige ruimte;
in een extreem droge ruimte;
in een koude of hete auto.

Vooral snelle temperatuurwisselingen kunnen ongewenst zijn voor hout, lak en lijmverbindingen.

Een stabiele omgeving is daarom belangrijk voor het behoud van je instrument.

9. Bewaar je gitaar op een veilige manier

Een gitaar die dagelijks wordt gebruikt, loopt altijd een risico om om te vallen of ergens tegenaan te stoten.

Een stevige gitaarstandaard of goede koffer kan veel schade voorkomen.

Wanneer je een gitaar langere tijd niet gebruikt of vervoert, biedt een geschikte koffer doorgaans de beste bescherming.

Let bij een standaard ook op het materiaal dat met de lak van je gitaar in aanraking komt.

10. Controleer stemmechanieken en hardware

Stemmechanieken, brugdelen, schroeven en andere hardware kunnen na verloop van tijd losser komen te zitten of slijten.

Controleer daarom af en toe of alles nog stevig en correct functioneert.

Een probleem met een stemmechaniek kan bijvoorbeeld de stemvastheid beïnvloeden. Een los onderdeel van de brug kan ongewenste bijgeluiden veroorzaken.

Niet ieder onderdeel moet echter zomaar worden aangedraaid of gesmeerd. Sommige onderdelen maken deel uit van de afstelling van de gitaar.

11. Elektrische gitaar? Controleer ook de elektronica

Bij een elektrische gitaar komt er naast het mechanische onderhoud ook elektronica kijken.

Let bijvoorbeeld op:

krakende potmeters;
een loszittende jack aansluiting;
wegvallend geluid;
slechte contacten;
problemen met de pickups;
losse bedrading.

Een klein elektrisch probleem kan soms eenvoudig worden opgelost, maar het is verstandig om bij twijfel de elektronica te laten controleren.

Wat kun je zelf doen en wat kun je beter laten doen?

Een aantal onderhoudswerkzaamheden kun je prima zelf uitvoeren. Denk aan het afnemen van je gitaar, het schoonmaken van de snaren en het tijdig vervangen van snaren.

Voor technische werkzaamheden is meer kennis nodig.

Denk bijvoorbeeld aan:

hals afstellen;
intonatie afstellen;
fretwerk;
topkam aanpassen;
brug afstellen;
structurele reparaties;
problemen met elektronica.

Wanneer je niet precies weet wat je doet, kan experimenteren met deze onderdelen juist extra schade veroorzaken.

Wanneer heeft jouw gitaar een onderhoudsbeurt nodig?

Er bestaat geen vaste termijn die voor iedere gitaar geldt. Het onderhoud is afhankelijk van het instrument, het gebruik en de omstandigheden waarin de gitaar wordt bewaard.

Het is verstandig om je gitaar te laten controleren wanneer:

hij ineens anders speelt;
de snaarhoogte verandert;
er veel fretbuzz ontstaat;
de gitaar slecht op stemming blijft;
de intonatie niet goed lijkt;
de frets duidelijke slijtage vertonen;
je een gebruikte gitaar hebt gekocht;
je overstapt op een andere snaardikte;
de gitaar langere tijd geen onderhoud heeft gehad.

Ook zonder duidelijke problemen kan een periodieke controle verstandig zijn.

Goed onderhoud begint met goed kijken en luisteren

Je hoeft geen gitaarbouwer te zijn om veranderingen aan je instrument te herkennen.

Let op hoe je gitaar voelt tijdens het spelen. Luister naar veranderingen in de klank en controleer regelmatig of de gitaar nog goed stemt.

Wanneer iets plotseling anders aanvoelt of klinkt, is dat vaak een reden om de gitaar nader te laten bekijken.

Professioneel gitaaronderhoud bij ASJ

Goed onderhoud verlengt de levensduur van je gitaar en zorgt ervoor dat je instrument blijft doen waarvoor het bedoeld is: muziek maken.

Bij ASJ Gitaar Reparatie en Onderhoud kun je terecht voor onderhoud, afstelling en reparatie van gitaren. Tijdens een controle kunnen verschillende onderdelen van het instrument worden bekeken en kunnen eventuele problemen tijdig worden aangepakt.

Of je nu een veel gebruikte gitaar hebt, een instrument dat al jaren meegaat of een gitaar die simpelweg niet meer speelt zoals je gewend bent: professioneel onderhoud kan een groot verschil maken.

Geef je gitaar regelmatig de aandacht die hij verdient. Zo blijft je instrument in topconditie en kun jij blijven spelen met plezier.

Wil je weten wat jouw gitaar nodig heeft? Neem dan contact op met ASJ Gitaar Reparatie en Onderhoud voor onderhoud, reparatie of een professionele afstelling.